GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİ

1-Bölgenin bölümlerini ve illerini yazınız?

—Orta Fırat Bölümü: 1-Gaziantep 2-Adıyaman 3-Şanlıurfa

—Dicle Bölümü: 1-Batman 2- Siirt 3- Mardin 4-Diyarbakır

2-Bölgenin komşularını yazınız?

—Doğu Anadolu Bölgesi, Akdeniz Bölgesi, Irak ve Suriye

3-Bölgenin en yüksek yerini yazınız?

—Karacadağ sönmüş volkanı 1957 metre’dir.

4-Ülkemizin yüz ölçümü bakımından en ufak bölgesini yazınız?

—GDA Bölgesi

5-Bölgenin başlıca platolarını yazınız?

—Gaziantep platosu, Şanlıurfa platosu ve Adıyaman platosu

6-Bölgenin başlıca yükseltilerini yazınız?

—Karacadağ ve Mardin eşiği

7-GDA bölgesini deprem yönüyle açıklayınız?

—Genel olarak deprem riski az olan bölgelerdendir. Bölgenin kuzeyinden Güneydoğu Anadolu Fay hattı (GAF) *‘’diğer ismi Doğu Anadolu Fay Hattı (DAF) ‘’* geçmektedir. Kuzeyden güneye gidildikçe deprem riski azalmaktadır. Mardin çevresi Türkiye’de deprem riski en az olan alanlardandır.

8-Güneydoğu Anadolu bölgesinde hangi iklimler görüldüğünü yazınız?

—Bölgenin batı kesiminde Orta Fırat bölümünde Akdeniz iklimi, doğuda Dicle bölümünde karasal iklim görülür.

9-G.D. A. Bölgesinde kışlar niçin D.A.Bölgesindeki kadar sert geçmez?

—Bölgenin ortalama yükseltisi az ve daha güneyde yer aldığı için

10-G.D. A. Bölgesinde niçin batıdan doğuya doğru karasallık artmaktadır?

—Deniz etkisinin azalması nedeniyle

11-G.D. A. Bölgesi, İç Anadolu Bölgesi’nden fazla yağış almasına rağmen niçin en kurak bölgemizdir?

—Yaz aylarında aşırı derecede buharlaşma görüldüğünden en fazla kuraklığın hissedildiği bölgedir. Kuraklığın sebebi güneyden gelen sıcak hava kütleleridir. (Samyeli rüzgârı) Hatırlayacağınız gibi Türkiye’ye güneydoğudan esen rüzgârın ismi Keşişleme’dir. Bu rüzgâr sıcak esen bir rüzgârdır. Basra Alçak basıncı yazın bu bölgeyi iyice etkisi altına almaktadır.

12-Güneydoğu Anadolu bölgesinin doğal bitki örtüsünü yazınız?

—Bozkırlardır. Ancak batıda Akdeniz’e yakın alanlarda bir miktar maki’den söz edilebilir. Örneğin Gaziantep ve çevresinde zeytin tarımı yapılmaktadır.

13-Güneydoğu Anadolu bölgesinin orman varlığı hakkında bilgi veriniz?

—Orman yönünden en fakir olan bölgemizdir. Ormanlar yükseltinin attığı yerlerde yağış artışına bağlı olarak yer alır. Seyrek meşe ormanları şeklindedir. Ormanlar bölgenin kuzeyinden geçen Güneydoğu Toroslar’ın eteklerinde yer alır.

14-G.D. A. Bölgesinin başlıca akarsularını yazınız?

—Kaynaklarını Doğu Anadolu Bölgesinden alan Fırat ve Dicle’dir.

15-Fırat ve Dicle nehirlerinden Güneydoğu Anadolu Projesi’nden (GAP) önce niçin fazla yaralanılamıyordu?

—Bu nehirler derin vadiler içinde aktıkları için tarımda fazlaca yararlanılamıyordu.

16-Şanlıurfa sulama tünelleri Atatürk barajının sularını hangi ovalara taşımaktadır?

—Altınbaşak(Harran) ve Ceylanpınar ovalarına taşımaktadır.

17-G.D. A. Bölgesinin önemli barajlarını yazını?

—Bölgede doğal göl yoktur. Fırat nehri üzerinde Atatürk barajı, Birecik barajı, Karkamış barajı ve Hancağız barajı yer alır. Dicle üzerinde Silvan barajı, Devegeçidi barajı, Kralkızı barajı, Dicle barajı, Ilısu barajı, Cizre barajı, Batman barajı, Kayser barajı, Garzan barajı yer alır.

18-G.D. A. Bölgesinde nüfus niçin daha çok batıda toplanmıştır? (Orta Fırat Bölümü özellikle Gaziantep çevresi)

—İklim ve tarım alanları elverişli olduğu için

19- Bu bölgedeki Batman ve Garzan çayı hangi ırmağın koludur?

—Dicle nehri

20-Fırat ve Dicle nehirleri nereye dökülmektedir?

—Fırat ve Dicle nehirleri Irak’ta birleşerek Şattülarap ismini alır ve Basra körfezine dökülür.

21-Mezapotamya nedir?

—Fırat ve Dicle nehirleri arasında kalan verimli araziye verilen isimdir.

22-G.D. A. Bölgesindeki başlıca geçim kaynağı nedir?

—Tarım

23-G.D. A. Bölgesinin en önemli yeraltı kaynağını (madeni) yazınız?

—Petrol (Ülkemizde çıkarılan petrolü tamamı bu bölgeden çıkarılmakta ve Batman petrol rafinerisinde işlenmektedir.)Petrolün bir kısmı boru hattı ile İskenderun körfezine gönderilmektedir.

24-GAP’ın bölgeye etkisini açıklayınız?

—Bölgede makineli tarıma elverişli düz araziler çok fazladır. Ancak bu geniş alanlardan daha fazla ürün alınabilmesi için sulama şarttır. Bölge kuraklığın en fazla yaşandığı ve sulamaya en fazla ihtiyaç duyulan bölgedir. Bunun sebebi yaz aylarındaki aşırı yüksek sıcaklıklardır (Samyeli rüzgârı) .GAP projesinin amacı bölgenin kültürel ve ekonomik yapısının güçlenmesi dolayısıyla bölgenin kalkınmasıdır. GAP ile beraber tarım alanları genişlemiş, ürün çeşidi ve miktarı artmıştır. Bölgedeki ürün çeşitliliği artmış, yılda birden fazla ürün alabilme imkânı doğmuştur. Tarıma dayalı sanayi kolları gelişmeye başlamıştır. Bölgeden diğer bölgelere olan göçlerde azalmalar meydana gelmiştir. Örneğin Çukurova’ya pamuk tarımına gitmek yerine bölgede çalışmaya başlamışlardır. Bilindiği gibi pamuk üretiminde G.D. A. Bölgesi pamuk üretiminde birinci sıradadır. Bölgede sulama imkânlarının artmasıyla nadasa bırakılan toraklar azalacak ve daha fazla gelir elde edilecektir. Birim alandan alınan verimde artacaktır.Sulama imkanlarının artması buğday, arpa, ve baklagillerin ekim alanlarının daralmasına neden olurken; bol su isteyen mısır ve pamuk ekim alanlarında genişlemeye neden olmuştur.

25-G.D. A. Bölgesinin başlıca tarım ürünlerini yazınız?

—Tahıllar (Hububat), Antep fıstığı, kırmızı mercimek, üzüm, zeytin, pamuk, çeltik susam, nohut, tütün, çeşitli sebze ve meyveler

26- G.D. A. Bölgesinin hangi tarım ürünlerinin üretiminde birinci yazınız?

—Pamuk, Antep fıstığı, kırmızı mercimek

27-G.D. A. Bölgesindeki başlıca sanayi kollarını yazınız?

—Petrol arıtma, çimento, yem, gıda, dokuma

28-G.D. A. Bölgesindeki bozkırlarda yaygın olarak yapılan hayvancılık türünü yazınız?

—Küçükbaş hayvancılık (Koyun, Kıl keçisi, Tiftik keçisi)

29-Batman’ın gelişimini açıklayınız?

—Daha önce bir köy iken petrole dayalı sanayi sayesinde gelişmiş ve 1990 yılında il olmuştur.

30-Dicle bölümünde tarımın gelişmemesinin nedeni nedir?

—Tarım alanlarının az yer kaplaması ve aşırı kuraklıktan dolayı

31-G.D. A. Bölgesinin hangi ili karpuzuyla ünlüdür?

—Diyarbakır

32-Siirt çevresinde hangi ağaçların aşılanmasıyla Antep fıstığı üretimi artmıştır?

—Sakız ağacı (Menengiç)

33-G.D. A. Bölgesinin hangi ili keçi tiftiğinden dokunan kilim ve battaniyeleri ile ünlüdür?

—Siirt

34-Ülkemizde ilk defa petrol 1940’ta nereden çıkarılmıştır?

—Batman yakınındaki Raman dağından çıkarılmıştır.

35-Orta Fırat bölümünün kuzeyinde ve batısında yağışın fazla olmasının nedeni nedir?

—Kuzeyinde yükseltinin artması, batıda ise Akdeniz’in etkisiyle yağış fazlalaşmaktadır.

36-Orta Fırat bölümünün batısında Akdeniz ikliminin görülmesini sağlayan faktörleri yazınız?

—Nur dağlarının (Amanoslar) fazla yüksek olmaması

—Akdeniz ikliminin etkisinin Amik ovasının bulunduğu grabenden buralara sokulabilmesi

37-Diyarbakır surları hakkında bilgi veriniz?

—Çin seddinden sonra dünyanın en uzun ikinci surlarıdır. Uzunluğu 5 km olup, 1600 yıllık bir geçmişi vardır.

38-Güneydoğu Anadolu Bölgesinin ayırt edici özelliklerini yazınız?

—En küçük bölgemizdir.

—Doğal gölü olmayan tek bölgedir.

—En az orman bulunan bölgedir.

— Petrolün çıkarıldığı tek bölgedir.

—Tarımda sulamaya en fazla ihtiyaç duyulan bölgedir.

—Yaz sıcaklıklarının en yüksek olduğu bölgedir.

—Antepfıstığı, kırmızı mercimek ve karpuz, pamuk üretiminin en fazla yapıldığı bölgedir.

39-Birecik’te korumaya alınan kuş türünü yazınız?

—Kelaynak

40-Bölgenin Irak ve Suriye sınırındaki önemli gümrük kapılarını yazınız?

—Irak(Hamur Gümrük Kapısı)

—Suriye(Akçakale, Ceylanpınar, Nusaybin, Cizre)

41-G.D.A bölgesinde sulamanın artmasıyla hangi tarım ürününün üretimi artmıştır?

—Pamuk

42-Bölgenin önemli sanayi kuruluşlarını yazınız?

—Batman’da-Petrol rafinerisi

—Fosfat Tesisi-Mardin Mazı Dağı (kapalı)

—Çimento-Mardin

—Gıda-dokuma-Diyarbakır

—Gaziantep: Gıda, dokuma, çimento, madeni eşya, plastik sanayi, tarım aletleri, kara taşıtları, yedek parça sanayi

43-Güney Anadolu’dan çıkarılan petrol nerede işlenmektedir?

—Batman Petrol Rafinerisi’nde işlenilmektedir.

44-G.D. A bölgesinde önemli turizm değerlerini yazınız?

—Adıyaman Nemrut Dağı üzerindeki Kommagene Krallığı dönemine ait eserler

—Batman’da Hasankeyf

—Urfa’da Harran Evleri, Balıklı Göl, Halilürrahman Camii, Atatürk Barajı

—Diyarbakır Surları

45-Bölgenin önemli ovalarını yazınız?

—Birecik, Suruç, Altınbaşak, Ceylanpınar

46-Güneydoğu Anadolu’ da ormanlar nerelerde yer alır?

—Yüksekliğin artığı kesimlerde seyrek meşe ormanları yer alır.

47-Samyeli nedir?

—G.D. A. bölgesinde yazın güneyden eserek sıcaklıkların artmasına neden olan rüzgarın ismidir.

—Güney doğudan esen yerel rüzgâra, rüzgârgülünde keşişleme denir.