II. Osman

17. 18.ve 19 Yüzyıllarda Islahat Hareketleri Osmanlı tarihinde ilk köklü ıslahat girişimleri II. Osman döneminde (1618 – 1622) başlamıştır. II. Osman dönemi yenilikleri şunlardır:



• II. Osman17. 18.ve 19 Yüzyıllarda Islahat Hareketleri saray dışından evlilik yaparak sarayı halka açmıştır.



• Şeyhülislam’ın fetva vermek dışındaki yetkilerini elinden aldı. Böylece ilmiye sınıfının devlet işlerine karışması engellenmiştir.



• Zamanın ihtiyaçlarına göre yeni kanunların yapılması planlanmıştır.



• II. Osman Hotin Seferi’nde yeniçerilerin durumunu görünce Yeniçeri Ocağı’nı kaldırmak istedi. Ancak17. 18.ve 19 Yüzyıllarda Islahat Hareketleri Genç Osman düşüncelerini zamansız açığa vurduğundan ve ıslahatlar sırasında kendisine yardımcı olacak tecrübeli devlet adamı olmadığından ıslahat planları gerçekleştirilememiştir.

IV. Murat



• Yeniçeri ve sipahi zorbaları ortadan kaldırıldı. Bu durum İstanbul’da asayiş ve güvenliğin kurulmasını sağlamıştır.



• Bütçe açığının saray masraflarının çokluğundan ve lüzumsuz hediye ve bahşişlerden kaynaklandığını görünce bunları azaltmaya çalışmıştır.



• Mali yılın bütçesini önceden hazırlamıştır.



• Divan üyeleri ve diğer yöneticilerden hazineye para aktarmıştır.



• Hazineye borcu olan kişilerden bu borçları tahsil etmiştir.

Köprülü Mehmet Paşa

Köprülü Mehmet Paşa;



• Memleketin iç durumunu ele aldı. Dini yönden fikir ayrılığına düşen İstanbul ulemasını değişik yerlere göndererek kargaşaya son vermiştir.



• Maliyeyi düzene sokan Köprülü Mehmet Paşa17. 18.ve 19 Yüzyıllarda Islahat Hareketleri Kuyucu Murat Paşa ve IV. Murat gibi baskı ve şiddet kullanmıştır. Onun ölümünden sonra17. 18.ve 19 Yüzyıllarda Islahat Hareketleri kendi tavsiyesiyle oğlu Fazıl Ahmet Paşa sadrazamlığa getirilmiştir.



• Ordu ve donanmayı ele aldı. Çanakkale Boğazı’nı ablukaya alan Venedik donanmasını buradan uzaklaştırıp17. 18.ve 19 Yüzyıllarda Islahat Hareketleri Venedik tarafından işgal edilen Limni17. 18.ve 19 Yüzyıllarda Islahat Hareketleri Bozcaada ve Gökçeada’yı geri alarak Akdeniz yolunu açmış ve Girit Adası’na yardım göndermiştir.



• Erdel Beyi Rakoçi ve Halep Valisi Abaza Hasan Paşa’nın isyanlarını bastırarak asayişi sağlamıştır.



• Tımarlar eskiden olduğu gibi savaşlarda yararlılık gösterenlere verilmiştir. Anadolu ve Rumeli’deki tımarlı sipahilerin gerçek mevcudunu öğrenmek için yoklamalar yapılmıştır. Haksızlık ve zorbalık yapan devlet memurları engellenerek kanun hakimiyeti kurulmaya çalışılmıştır.



• Devletin duraklamasının ve kötü gidişatın durdurulması için neler yapılması gerektiğine ilişkin devlet ileri gelenlerinden raporlar alınmıştır. XVII. yüzyılın önemli şahsiyetlerinden biri olan Koçi Bey17. 18.ve 19 Yüzyıllarda Islahat Hareketleri devletin Kanuni’den sonra düştüğü sıkıntıları17. 18.ve 19 Yüzyıllarda Islahat Hareketleri kurumların nasıl bozulduğunu anlattığı “Koçi Bey Risalesi” adlı raporunu IV. Murat’a takdim etmiştir.



• İran üzerine iki defa sefer düzenlendi. Bu seferler sırasında Anadolu’daki Celâliler ortadan kaldırılmış17. 18.ve 19 Yüzyıllarda Islahat Hareketleri emniyet ve güvenlik sağlanmıştır.



• Uyuşturucu maddelerin ve tütünün kullanımı17. 18.ve 19 Yüzyıllarda Islahat Hareketleri gece sokağa çıkılması yasaklanmıştır.

Tarhuncu Ahmet Paşa

Tarhuncu Ahmet Paşa mali alanda ıslahatlar yaparak devletin gelir – gider dengesini sağlamaya çalışmıştır. Tarhuncu Ahmet Paşa;



• Bazı illerin gelirinin iltizama verilmesini17. 18.ve 19 Yüzyıllarda Islahat Hareketleri dirlik sahiplerinin gelirlerinin bir kısmının da hazineye aktarılmasını sağlamıştır.



• Bütçe açığının saray masraflarının çokluğundan ve lüzumsuz hediye ve bahşişlerden kaynaklandığını görünce bunları azaltmaya çalışmıştır.



• Mali yılın bütçesini önceden hazırlamıştır.



• Divan üyeleri ve diğer yöneticilerden hazineye para aktarmıştır.



• Hazineye borcu olan kişilerden bu borçları tahsil etmiştir.

XVIII. Yüzyıl Islahatları ve Özellikleri



Lale Devri



• İlk kez Avrupa’nın önemli merkezlerinde geçici elçilikler açıldı (Paris17. 18.ve 19 Yüzyıllarda Islahat Hareketleri Viyana17. 18.ve 19 Yüzyıllarda Islahat Hareketleri Moskova ve Lehistan). Osmanlı Devleti17. 18.ve 19 Yüzyıllarda Islahat Hareketleri elçilikleri kurmakla; Avrupa’daki teknik17. 18.ve 19 Yüzyıllarda Islahat Hareketleri bilimsel ve sosyal gelişmeleri takip etmeyi ve Avrupa devletlerinin politikalarını öğrenmeyi amaçlamıştır.



• Said Efendi ve İbrahim Müteferrika tarafından ilk Türk matbaası kuruldu (1727). İbrahim Müteferrika’nın evinde kurulan bu ilk Osmanlı matbaasında dini kitaplar hariç tarih17. 18.ve 19 Yüzyıllarda Islahat Hareketleri coğrafya ve edebiyata ait bazı kitaplar basılmıştır. Matbaada basılan ilk eser Vankulu Lügati adlı sözlüktür.

Osmanlı Devleti’nde binlerce insan hattatlık yaparak geçimlerini sağlıyordu. Bu insanları mağdur etmemek amacıyla devlet önceleri matbaada dini kitapların basımını yasaklamıştır.



• Yeniçerilerden oluşturulan bir itfaiye örgütü kurulmuştur (Tulumbacılar).



• Yalova’da bir kağıt imalathanesi kurulmuştur.



• İstanbul’da bir kumaş ve çini imalathanesi açılmıştır.



• İlk defa çiçek hastalığı için aşı bulunmuştur.



• Kütüphaneler açılmıştır (En önemlileri Enderun ve Yeni Cami kütüphaneleridir).



• Askeri alanda esaslı bir ıslahat görülmemiş17. 18.ve 19 Yüzyıllarda Islahat Hareketleri sınırlarda bazı kaleler ve istihkamlar yaptırılmıştır. Ayrıca İstanbul surları onarılmıştır.



• Doğu klâsiklerinden bazı eserler Türkçeye tercüme edilmiştir.



• Resim17. 18.ve 19 Yüzyıllarda Islahat Hareketleri minyatür17. 18.ve 19 Yüzyıllarda Islahat Hareketleri edebiyat ve az da olsa bilim alanında gelişmeler gözlenmiştir.



• Avrupa’dan Rokoko ve Barok tarzı mimari örnek alınarak çeşitli eserler yapılmıştır.



• Osmanlı mimarisinin Avrupa mimarisinin etkisinde kalması sonucunda sivil mimari ön plana çıkmıştır.

Osmanlı Devleti bu dönemde sadece Doğu’da İran’la savaşmıştır.



• Lâle Devri Patrona Halil İsyanı ile sona ermiştir.